Kompetencat për nxënien gjatë gjithë jetës

Koncepti “shoqëri e hapur” dhe “globalizëm” shoqëruar dhe me zhvillimin intensiv të teknologjisë, ka theksuar nevojën për zhvillim kompetencash që sigurojnë të nxënët e vazhdueshëm. Referuar qëllimit të arsimit parauniversitar, pjesë e të cilit është arsimi parashkollor, kompetenca kyçe konsiderohen:

  • Kompetenca e komunikimit dhe e të shprehurit;
  • Kompetenca e të menduarit;
  • Kompetenca e të mësuarit për të nxënë;
  • Kompetenca për jetën, sipërmarrjen dhe mjedisin;
  • Kompetenca personale (vetjake);
  • Kompetenca qytetare;
  • Kompetenca digjitale.

1. Kompetenca e komunikimit dhe e të shprehurit

Fëmija parashkollor përgatitet të komunikojë në mënyrë efektive:

– Dëgjon dhe merr informacion për botën që e rrethon.

– Tregon aftësi në rritje, për të dëgjuar kur flasin të rriturit, bashkëmoshatarët ose fëmijët më të vegjël.

– Komunikon në gjuhën amtare, drejtshqipton tingujt, shkronjat dhe fjalët më të përdorshme.

– Shprehet me anë të simboleve, kodeve, shenjave dhe shprehjeve të tjera artistike.

– Shpreh tolerancë dhe empati në komunikim.

– Ua komunikon mendimet, ndjenjat apo ngjarjet që përjeton, të rriturve dhe fëmijëve të tjerë.

– Shpreh mendimin e vet, ku dhe kur duhet etj.

2. Kompetenca e të menduarit

Fëmija parashkollor zhvillon aftësitë për të menduar në mënyrë kritike, krijuese dhe ndërvepruese:

– Vëzhgon, krahason dhe vlerëson ngjarje dhe veprime.

– Zgjidh situata të thjeshta problemore.

– Kërkon zgjidhje të shumëfishta për detyrat dhe problemet.

– Përdor simbole për të paraqitur objekte.

– Vlerëson dhe vetëvlerësohet.

– Krijon dhe “shpik” gjëra të reja.

– Mendohet para se të bëjë një punë a një detyrë.

– Zbulon lidhjet mes shkakut dhe pasojës.

– Kërkon ndihmë, kur ka nevojë.

– Mbron mendimin e vet.

3. Kompetenca e të mësuarit për të nxënë

Fëmija parashkollor përgatitet për të nxënë gjatë gjithë jetës:

– Tregon interes për të nxënë.

– Shfaq interes për të përjetuar përvoja të reja.

– Merr nisma në bashkëveprim me të tjerët.

– Tregon këmbëngulje për të marrë pjesë në veprimtari edhe nëse gjatë zhvillimit të tyre përballet me vështirësi.

– Përdor aftësitë krijuese dhe fantazinë në veprimtaritë e jetës së përditshme.

– Mëson nga përvojat vetjake dhe i përdor njohuritë e fituara në situata të reja.

– Mëson dhe shkëmben përvoja pozitive në grup, merr dhe mban përgjegjësi.

– Siguron mjetet, materialet dhe kohën para se të kryejë një detyrë.

– Përfundon një punë të nisur.

– Rishikon punët që bën, korrigjon gabimet dhe i përmirëson ato.

4. Kompetenca për jetën, sipërmarrjen dhe mjedisin

Fëmija parashkollor orientohet drejt së ardhmes dhe nxitet të përmbushë objektivat që i vë vetes: 

– Paraqet mirë vetveten, duke vënë theksin në pikat e forta.

– Punon në mënyrë të pavarur dhe në grup.

– Organizon dhe udhëheq veprimtari të nxëni dhe shoqërore.

– Merr pjesë në mbrojtjen dhe zhvillimin e mjedisit.

– Diskuton me të tjerët për mjedisin që e rrethon.

– Zbaton në mënyrë të pavarur udhëzimet e dhëna.

5. Kompetenca personale (vetjake)

Fëmija parashkollor bën jetë të shëndetshme, përfshihet në mënyrë efektive në jetën familjare dhe shoqërore.

– Mban dhe zhvillon qëndrim pozitiv për veten, kupton se është unik dhe ndihet krenar për arritjet e tij.

– Shpreh dhe menaxhon në mënyrën e duhur sjelljen dhe emocionet.

– Shfaq aftësi vetëkontrolli në punë individuale dhe në grup.

– Shfaq vetëbesim gjatë veprimtarive të ndryshme.

– Ndihmon dhe shfaq empati për të tjerët.

– Bën zgjedhje të përgjegjshme për shëndetin vetjak.

– Mendohet para se të veprojë.

– Parashikon pasojat e një sjelljeje të caktuar.

– Respekton punën e vet dhe të të tjerëve.

6. Kompetenca qytetare

Fëmija parashkollor përkushtohet ndaj të mirës së përbashkët dhe përgatitet të veprojë si qytetar i përgjegjshëm.

– Demonstron njohuri për komunitetin, ndërvarësinë midis njerëzve, roleve të ndryshme sociale dhe përgjegjësinë qytetare.

– Kupton rolet në familje dhe përgjegjësitë e anëtarëve të saj.

– Ndërvepron lehtësisht me të rriturit që njeh.

– Bashkëpunon me bashkëmoshatarët.

– Kupton sjellje të ndryshme dhe ndikimin e tyre (pozitiv dhe negativ).

– Përshtatet në mjedise të ndryshme.

– Shfaq empati përkundrejt të tjerëve.

– Mirëkupton dhe respekton dallimet ndërmjet njerëzve.

– Pranon të tjerët.

7. Kompetenca digjitale

Fëmija parashkollor fiton shkathtësitë e para të përdorimit të kompjuterit, për ta përdorur atë për qëllime personale.

– Përdor në mënyrë të përshtatshme disa pajisje teknologjike dhe tregon ndikimin e tyre në jetën e përditshme.

– Realizon vetë vizatime dhe punime të thjeshta në kompjuter.

© Portali Shkollor – Të gjitha të drejtat e rezervuara. Ndalohet kopjimi pa lejen tonë.

Total
0
Shares
Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Previous Article

Përse mësuesit janë të rëndësishëm në jetën tonë?

Next Article

Shpjegim i shkurtër i fjalëve komemorative, nderë e nder

Related Posts